Baza wiedzy

CBAM a sankcje UE, czym się różnią i dlaczego trzeba sprawdzić oba

Aktualizacja: 26 czerwca 2026

CBAM, graniczny mechanizm dostosowania cen emisji dwutlenku węgla, i sankcje towarowe UE oba używają kodów CN, ale realizują zupełnie różne cele. Sankcje zakazują obrotu określonymi towarami z reżimami Rosji i Białorusi, a CBAM nakłada obowiązki sprawozdawcze i opłatowe na import towarów emisyjnych. Ten sam kod może podlegać obu, dlatego importer sprawdza każdy z osobna.

Dwa różne cele tego samego języka kodów

Sankcje i CBAM łączy to, że identyfikują towary po kodach CN. Na tym podobieństwa się kończą. Sankcje to instrument polityki bezpieczeństwa, który zakazuje lub ogranicza obrót z określonymi krajami i podmiotami. CBAM to instrument polityki klimatycznej, który wyrównuje koszt emisji między produkcją w UE a importem.

W praktyce oznacza to, że odpowiadasz na dwa różne pytania. Przy sankcjach pytasz, czy wolno przewieźć towar. Przy CBAM pytasz, czy import rodzi obowiązki sprawozdawcze i opłatowe oraz w jakim zakresie.

Jakie towary obejmuje CBAM

CBAM w obecnym kształcie obejmuje wybrane sektory emisyjne: żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy, energię elektryczną oraz wodór. Konkretne kody CN tych sektorów są wymienione w załączniku do rozporządzenia CBAM, więc także tutaj punktem wyjścia jest poprawny kod.

Co istotne, zakresy CBAM i sankcji częściowo się pokrywają, na przykład w obszarze żelaza i stali, ale nie są tożsame. Towar może być objęty CBAM i jednocześnie nie być objęty sankcjami, albo odwrotnie. Dlatego nie wystarczy sprawdzić jednego reżimu i założyć status w drugim.

Obowiązki importera i terminy

CBAM wszedł w okres przejściowy z obowiązkami sprawozdawczymi, a od 2026 roku przechodzi w fazę z obowiązkami opłatowymi, w której importer nabywa i umarza certyfikaty CBAM odpowiadające emisjom wbudowanym w importowane towary. Dochodzi do tego status upoważnionego zgłaszającego CBAM.

Dla firmy oznacza to osobny strumień compliance obok sankcji: ustalenie, czy kod jest objęty CBAM, zebranie danych o emisjach od dostawcy i terminowe raportowanie. Status kodu pod kątem CBAM sprawdzasz w osobnej sekcji narzędzia, podobnie jak status sankcyjny.

Jak ułożyć sprawdzenie w jednej procedurze

Najprościej traktować to jako trzy pytania zadawane przy każdym imporcie wrażliwego towaru: czy kod CN jest objęty sankcjami towarowymi, czy kontrahent jest na liście sankcyjnej i czy kod jest objęty CBAM. Trzy odpowiedzi, trzy ślady w dokumentacji.

Takie podejście zamyka typową lukę, w której firma skupia się na jednym reżimie i pomija drugi. Przy stali, aluminium czy nawozach pominięcie CBAM jest równie kosztowne jak pominięcie sankcji, tyle że konsekwencje mają inny charakter.

Najczęstsze pytania

Czy CBAM zakazuje importu?

Nie. CBAM nie zakazuje obrotu. Nakłada obowiązki sprawozdawcze i, od 2026 roku, opłatowe na import towarów emisyjnych. Zakazy obrotu wynikają z sankcji, czyli z osobnych reżimów 833/2014 i 765/2006.

Czy towar objęty CBAM jest też objęty sankcjami?

Niekoniecznie. Zakresy częściowo się pokrywają, na przykład przy żelazie i stali, ale to dwa różne reżimy. Trzeba sprawdzić oba, bo status w jednym nie przesądza statusu w drugim.

Gdzie sprawdzę, czy kod jest objęty CBAM?

W osobnej sekcji CBAM narzędzia, gdzie po kodzie CN zobaczysz, czy import jest objęty mechanizmem, oraz informacje o sektorze i terminach.

CBAM po kodzie CN Sprawdź kod CN Towary vs osoby i podmioty

Więcej w bazie wiedzy

Treść informacyjna na podstawie rozporządzeń UE (833/2014, 765/2006) i ustawy z 13 kwietnia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 835). Nie stanowi porady prawnej ani celnej. Wiążąca jest treść aktu w EUR-Lex oraz decyzja organów celnych. W razie wątpliwości skonsultuj sprawę z doradcą.